Van Hees Strategic Advisory
.png)
Arena-Schizofrenie: Het gevaar van een gespleten identiteit in het profvoetbal.
Als een WK-finale verandert in een zwart gat
Stel je voor: je bent 22 jaar oud. Je staat in de basis van de finale van het Wereldkampioenschap voetbal. Honderden miljoenen mensen kijken naar je. Het is de piek van het menselijk kunnen, het moment waar elk kind op een trapveldje van droomt.
En jaren later moet je concluderen dat je er vrijwel niks meer van weet.
In een openhartige dialoog tussen ex-profs Gregory van der Wiel en Edgar Davids komt een pijnlijk, bijna surrealistisch moment naar voren. Beiden hebben op het allergrootste podium gestaan—de een in de WK-finale van 2010, de ander in de Champions League-finale van 1995. En beiden geven openlijk toe: het is een wazige vlek, een zwart gat.
Ik heb heel erg met jongens zoals Gregory te doen. Gedurende deze podcast komen veel antwoorden op de vragen waarmee hij worstelt voorbij, zonder dat hij, maar ook Edgar het zelf doorheeft. Het feit dat Gregory zich niet veel meer kan herinneren van de WK-finale heeft niks met "flow" te maken, waarover Edgar het heeft; het heeft te maken met een trauma. Als iemand gefocust is, dan ben jij jezelf juist heel bewust van waar je bent, en wat je aan het doen bent, enzovoorts. Die flow is een trauma. Een getraumatiseerd persoon is een persoon die in de overlevingsstand schiet. Op dat moment sluiten de cognitieve systemen zich af, schiet de adrenaline door het dak en vernauwt het bewustzijn zich tot pure reactie. Het brein slaat geen herinneringen op, maar beschermt zichzelf. Wat men 'flow' noemt, is in werkelijkheid een fysiologische shutdown.
Edgar: "So you didn't enjoy playing the final?" Gregory: "I was not aware of it. Not at all, actually. And to be honest, I was not aware of my whole career."
Gregory geeft in deze quote aan dat hij feitelijk heel zijn carrière niet gewaar is geweest dat hij een profvoetballer was. Dat kwartje is bij hem nooit helemaal gevallen. De uitleg is vrij simpel en logisch: op het moment dat een persoon in de overlevingsstand schiet, sluiten alle cognitieve systemen af, de adrenaline begint te pompen en te vloeien. Vervolgens komt het schild tevoorschijn. Dat schild wordt uiteindelijk een masker. Dat masker is de voetballer Gregory van der Wiel, niet de mens.
Edgar: "But what do you mean you were not aware of your whole career?" Gregory: "If I would describe it, I would say like it was somebody else doing this career and now I'm somebody else. Now I'm the real me."
Uiteindelijk wordt het masker een identiteit, onbewust, en daardoor kan hij het leven als voetballer overleven. Als je vrijwel geen weet hebt van je gehele carrière, dan heb je continu in de overlevingsstand geleefd. Vooral gedurende wedstrijddagen, en de dag vooraf. Gedurende de trainingen doordeweeks zakt het overlevingsmechanisme naar het niveau waar het voor de eerste keer is aangegaan. Gregory is zijn masker gaan ontwikkelen tijdens zijn tijd bij Ajax. Tijdens de trainingen is hij absoluut niet bezig met wat hem op de wedstrijddag is overkomen, en waarom hij een masker opzette. Hij heeft geen idee van het masker, en dat brengt tevens twijfel, aangezien hij denkt dat hij het masker is.
Gedurende de trainingen blijft er adrenaline vloeien, dat voortkomt uit het feit dat er op de training toch wel gepresteerd moet worden, anders staat Gregory niet opgesteld bij de basiself voor de aankomende wedstrijddag. Daardoor is hij ook niet bewust met de trainingsmethodieken bezig, waardoor hij nu achteraf niet weet of hij wel of niet het maximale uit zichzelf en zijn carrière heeft gehaald. Het masker vrat de realiteit op, waardoor zelfs de herinnering aan de prestaties troebel en onecht aanvoelt.
Als er op een wedstrijddag een overwinning wordt behaald, en de voetballer Gregory heeft tevens gepresteerd, dan wordt dat masker en die voetballer-identiteit gevoed met aandacht, status, geld, en alles wat hij er nog naast wil. Dat resulteert dan weer in dopamine, en hiermee is tevens de cirkel rond. Voor veel voetballers is de sport een onbewuste verslaving. Minimaal een keer per week, bij een goed resultaat een shot dopamine en alles wat men erbij krijgt. Uiteindelijk wordt het masker een tweede identiteit, en vanuit daar wordt de carrière gevormd en geleefd. Van het ene shot naar het andere. Er is weinig tot geen tijd om te reflecteren, voor degene die voelen dat er wellicht iets niet klopt tussen de oren, en het drama wat zich na de carrière voltrekt, begint vorm te krijgen.
Gregory: "Like I was not close to myself. I had no idea who I really was. I felt I was just performing and performing and performing. And this was a whole different kind of person than I am now. And I feel I'm not the only one dealing with this."
"I feel I'm not the only one dealing with this" geeft aan dat hij nog in de rehab van het profvoetbal zit. Hij is allerminst zichzelf, en met alle respect naar Gregory toe, maar dat straalt hij ook uit. Hij zal eerst moeten dealen met het gebrek aan de wekelijkse dopamine, want die vind je niet zomaar ergens terug, namelijk. Ik hoop dat hij dit beseft. Ik heb het idee—en Gregory, laat maar weten als ik het verkeerd zie—dat de podcast een zucht is naar dopamine. Als er tienduizenden naar zijn podcast zouden kijken, en hij bouwt een YouTube-kanaal op met, zeg, honderdduizend+ abonnees, dan kan er wel weer eens wat dopamine gaan vrijkomen. Zeker als dat in de voetbalwereld zou zijn. Dat is ook zijn niche op YouTube: professioneel voetbal. Ik gun het hem van harte, maar daarmee vind je de mens en persoon Gregory van der Wiel niet. Nee, je gaat weer verder waar je gestopt was, zodat je niet op zoek hoeft. Dat is wat een verslaafde ook zou doen, Gregory.
Ik denk dat je eerst moet accepteren dat de dopamine-shots niet meer komen. Vanuit daar kun je op zoek naar jezelf. Daarnaast heb je op zakelijk vlak wat drama's ondervonden, en dat helpt het proces waar je met jezelf in zit ook niet. Jij hebt handvatten nodig om vanuit te starten, jezelf te vinden, te leren kennen en aanvaarden. Zowel in de goede dingen, als in de slechte dingen. Het is belangrijk dat je eerst met jezelf bij het zelfreflectieproces komt. Daar komt de spiegel tevoorschijn, en dan zul je het masker wat je eigenlijk nog steeds op hebt, zien. Daar zul je tevens jezelf vinden, ook in spiritualiteit. Dat zal als een wedergeboorte aanvoelen, wetende dat je nog een weg te gaan hebt. Maar daar leer je om jezelf te accepteren in het volledige van Gregory. Daar begint het verwerkingsproces van de dopamineverslaving, en tevens de trauma's die je hebt opgelopen. Ik kan de pijn voelen als ik naar je ogen kijk ten tijde van deze podcast. Je blik verraad alles.
Ik heb oprecht met je te doen, en dat meen ik uit de grond van mijn hart. Ik wens een ieder op deze wereld alle gezondheid, en geluk. Het laatste wat ik wil zien, is een profvoetballer die het plot is verloren.
Ik wens je veel kracht, wijsheid en gezondheid toe Gregory.
Herken je iets van Gregory’s verhaal – bij jezelf of in je selectie? Laten we er samen nuchter naar kijken. Neem contact op.